Praca w strefach Ex — mechanizm działania odzieży łączącej właściwości elektrostatyczne z ochroną przed płomieniem

W strefach zagrożenia wybuchem, oznaczanych symbolem Ex, nawet niewielkie wyładowanie elektrostatyczne pochodzące z odzieży pracownika może zainicjować zapłon mieszaniny palnych gazów, par lub pyłów. Ryzyko to wynika z fizyki gazów. W atmosferach wybuchowych energia potrzebna do zapłonu jest zaledwie ułamkiem dżula. Ładunek zgromadzony na powierzchni standardowej tkaniny podczas zwykłego przemieszczania się po hali produkcyjnej bez trudu osiąga wartość wystarczającą do utworzenia niebezpiecznej iskry. Zabezpieczenie personelu wymaga więc zastosowania rozwiązań, które trwale eliminują zjawisko elektryzowania się materiału, zwłaszcza w zakładach przemysłowych o podwyższonym rygorze bezpieczeństwa.

Rozpraszanie ładunków elektrostatycznych przez nici węglowe

Podstawowym mechanizmem chroniącym przed iskrzeniem jest wplecenie w strukturę materiału przewodzących nici węglowych. W specjalistycznych tkaninach antystatycznych włókno to stanowi zazwyczaj od jednego do dwóch procent całkowitego składu surowcowego. Taka proporcja wystarcza, aby stworzyć na całej powierzchni odzieży gęstą sieć przewodzącą. Zadaniem tej sieci jest ciągłe rozpraszanie nagromadzonego ładunku elektrycznego do otoczenia lub bezpieczne odprowadzenie go do uziemienia poprzez odpowiednio dobrane obuwie ochronne.

Przeczytaj również: Dlaczego odzież BHP jest ważna i jakie wyróżnia się jej rodzaje?

Zjawisko to zachodzi bez przerwy podczas wykonywania codziennych obowiązków. Gdy pracownik wykonuje ruch, ocierając warstwy materiału o siebie lub o elementy infrastruktury, powstający ładunek nie gromadzi się punktowo. Nici węglowe natychmiast przejmują ten potencjał i rozprowadzają go po większej powierzchni. Dzięki temu odzież robocza zapobiega wytworzeniu się różnicy potencjałów zdolnej do przeskoku iskry. Rozwiązania te muszą rygorystycznie spełniać wytyczne normy EN 1149-5, która precyzuje parametry odprowadzania ładunków w strefach Ex. W praktyce zaopatrzeniowej firmy BHP ROBKON z Dąbrowy Górniczej odzież zgodna z normą antystatyczną dobierana jest przede wszystkim dla personelu stacji paliw, spawalni oraz zakładów chemicznych na terenie Śląska. Właściwa konstrukcja szwów i połączeń materiałowych gwarantuje tu ciągłość przewodzenia nawet po wielu cyklach prania przemysłowego.

Przeczytaj również: W jakich zawodach przydaje się odzież antyelektrostatyczna?

Łączenie ochrony antystatycznej z odpornością na płomień

Eliminacja samego iskrzenia rozwiązuje tylko część problemu ochronnego. W środowiskach przemysłowych ryzyko wyładowania często współistnieje z możliwością bezpośredniego kontaktu z otwartym ogniem, gorącymi powierzchniami lub odpryskami stopionego metalu. Z tego powodu zapobieganie zapłonowi musi zawsze iść w parze z blokowaniem rozprzestrzeniania się ognia. W takich warunkach odpowiednio certyfikowane ubranie robocze antystatyczne trudnopalne stanowi bezwzględny standard ochrony. Odzież tego typu łączy właściwości dysypacyjne określone we wspomnianej normie EN 1149 z odpornością termiczną weryfikowaną na podstawie normy EN ISO 11612.

Przeczytaj również: Czym się różni odzież robocza od ochronnej?

Mechanizm zabezpieczenia termicznego opiera się na fizycznej zdolności specjalistycznej tkaniny do samoczynnego gaśnięcia. Po odcięciu zewnętrznego źródła ognia materiał natychmiast przestaje płonąć. Specjalistyczna struktura włókien sprawia, że tkanina w kontakcie z wysoką temperaturą nie ulega stopieniu i nie kapie. Eliminuje to całkowicie dodatkowe ryzyko powstania bardzo głębokich poparzeń skóry. Zamiast tego na powierzchni ubrania tworzy się zwęglona warstwa izolująca głębsze warstwy materiału i odcinająca dostęp tlenu do strefy spalania.

Utrzymanie koncentracji pracownika podczas wielogodzinnych prac konserwacyjnych na instalacjach wymaga także zachowania optymalnego komfortu termicznego. Odzież wielonormowa produkowana jest najczęściej z materiałów o gramaturze mieszczącej się w przedziale od 200 do 300 g/m². Taka gęstość splotu zapewnia doskonały balans między wysoką trwałością mechaniczną na przetarcia a zdolnością do odprowadzania wilgoci. Pracownik zyskuje w ten sposób pełną ochronę przed wieloma zagrożeniami jednocześnie, nie tracąc przy tym swobody ruchów.

Kompleksowe zabezpieczenie personelu przebywającego w strefach zagrożenia wybuchem wymaga spojrzenia na odzież ochronną jako na zaawansowany system barierowy. Realny poziom bezpieczeństwa w środowiskach o tak zwanym mieszanym ryzyku osiąga się wyłącznie poprzez jednoczesne wyeliminowanie źródła zapłonu oraz minimalizowanie skutków ewentualnego pożaru instalacji. Świadome łączenie nici węglowych z włóknami ulegającymi samogaśnięciu pozwala stworzyć specjalistyczną odzież techniczną, która chroni życie na kilku płaszczyznach. Wyposażenie załogi w certyfikowane rozwiązania wielonormowe to dziś podstawowy obowiązek każdego zakładu przemysłowego, który traktuje rygory dyrektywy ATEX w sposób priorytetowy.